Điểm báo quốc tế
Đổ Kim Thêm tuyển dịch
Đảng Dân chủ đã thắng lợi vẻ vang trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, nhưng nhìn về tương lai chính sách đối ngoại, Mỹ sẽ có những thay đổi nào quan trong không, ví dụ như về sự ủng hộ dành cho Ukraine, triển vọng kết thúc chiến tranh Iran và chính sách thương mại đối vối các nước trên thế giới. Đó chính là các đề tài mà báo giới quốc tế đang thảo luận và sau đây là phần tuyển dịch các bình luận chính:
***
Dù trong hiện tại, thật khó lường đoán về tương lai các chính sách đối ngoại của Mỹ, nhưng nhìn chung, có thể cho rằng sau cuộc bầu cử thảm bại, việc Trump thay đổi triệt để chính sách sẽ mang lại nhiều rủi ro hơn, vì Trump đang ở vị thế suy yếu. Từ quan điểm này, nhật báo Hürriyet tại Thổ Nhĩ Kỳ nhận định rằng:
„Một nguyên thủ quốc gia có thể cố gắng giành lại sự ủng hộ trong nước đã mất thông qua thành công quân sự hoặc ngoại giao ở nước ngoài. Nhưng Trump đang đối mặt với một mâu thuẫn nặng nề. Cử tri cũng đang trừng phạt Trump vì chiến phí cho Iran. Sự leo thang quân sự mới có thể khôi phục hình ảnh của nhà lãnh đạo mạnh mẽ, nhưng cũng làm cho tình hình nghiêm trọng thêm trước sự thất bại về mặt chính trị của ông. … Do đó, không đúng khi nói rằng thất bại trong cuộc bầu cử tự động khiến cho Trump trở nên hung hăng hơn, cũng như không thể giả định thực tế rằng ông sẽ từ bỏ chiến tranh hoàn toàn. … Bởi vì đôi khi không phải việc mất quyền lãnh đạo sẽ thay đổi trào lưu lịch sử, mà là phản ứng của Trump trước sự mất mát đó.“
Còn về vị thế đàm phán với Mỹ trong tương lai, có thể dự đoán là Iran sẽ ngày càng tốt hơn. Khi nhận định rằng chính kết quả của cuộc bầu cử giữa kỳ biến giấc mơ của Tehran thành hiện thực, tờ Frankfurter Allgemeine Zeitung của Đức đi đến kết luận là:
„Sự suy giảm quyền lực của Trump là hiển nhiên. … Lời thú nhận của Trump đối với Pete Hegseth, người đang làm ‚công việc tốt đẹp‘ tại Ngũ Giác Đài, khó có thể nói là mang lại hòa bình cho phe Cộng hòa. Nhiều người muốn lấy đầu của ‚Bộ trưởng Chiến tranh‘. … Chế độ Iran không thể tưởng tượng được một bức tranh huy hoàng hơn: Vị phó tổng thống chỉ muốn rút lui, Bộ trưởng Quốc phòng bị loại, và Quốc hội mới khó có thể chuẩn thuận việc tăng chi ngân sách cho Trump trong cuộc chiến với Iran. Vị thế đàm phán của Tehran ngày càng tốt hơn. Các lựa chọn của Trump ngày càng tệ đi.“
Cử tri đã lên tiếng nói phản chiến như là một quan điểm chính trị. Nhìn từ khía cạnh này, tờ Avvenire của Ý phân tích như sau:
“ Từ mối quan tâm hàng đầu của toàn bộ cộng đồng quốc tế, một yếu tố trong bối cảnh hiện nay là việc bác bỏ chính sách của Trump được niêm phong qua lá phiếu, đó là sự bác bỏ không thể chối cãi đối với việc phiêu lưu chiến tranh, như một yếu tố bên ngoài, và chính sách an ninh nội bộ đối với chính quyền Mỹ. Theo ý nghĩa này, thất bại của Trump là thất bại của chiến tranh, và không chỉ vì những hậu quả kinh tế, vốn đã nghiêm trọng đối với cả Hoa Kỳ và thế giới toàn cầu hóa. … Trong khi đó, chính giới đã đi quá xa, thậm chí đã vô liêm sỉ và vô lý khi đưa chiến tranh vào cương lĩnh tranh cử của mình, cả ở Washington lẫn Tel Aviv, cả hai gần như xem đó như là một chính sách như bất kỳ một chính sách nào khác.“
Đừng nên giữ Ukraine làm con tin cho chính trị trong nước Mỹ. Từ quan điểm này, Olena Trehub, Chủ tịch Ủy ban Chống Tham nhũng Độc lập (Nako), cảnh báo trên tờ Ukrayinska Pravda của Ukraine rằng Ukraine có thể trở thành đối tượng của các xung đột chính trị trong nội bộ. Ông nhấn mạnh rằng:
„Ngay trong quá trình luận tội lần đầu tiên để chống lại Trump, Ukraine đã trở thành tâm điểm của cuộc xung đột giữa tổng thống và các đối thủ chính trị của ông. Vào thời điểm đó, một trong những vấn đề là sự chậm trễ trong viện trợ quân sự của Mỹ. … Nếu các cuộc điều tra trong tương lai trở thành công cụ duy nhất trong cuộc chiến của Đảng Dân chủ chống lại Đảng Cộng hòa, một lần nữa, Ukraine có nguy cơ trở thành chủ đề độc hại trong chính trị Mỹ. Chúng ta không được để kịch bản như vậy lặp lại. Ukraine nên là vấn đề đoàn kết, không phải chia rẽ.“
Khi xem việc thất bại bầu cử là cay đắng đối với chủ nghĩa dân tộc sắc tộc, nhà bình luận Lluís Bassets của tờ El País từ Tây Ban Nha cho biết là:
„Dân chủ là vấn đề địa phương, nhưng hậu quả của nó cũng mang tính toàn cầu. Mỹ đã bỏ phiếu chống lại Trump với đa số áp đảo, chủ yếu vì lý do chính trị trong nước. … Chỉ những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến ví tiền và sự thịnh vượng của người dân mới có thể giải thích mức độ nghiêm trọng của cơn sóng thần trong cuộc bầu cử. … Sự kết thúc của chủ nghĩa Trump do cử tri khởi xướng cũng chứng tỏ sức mạnh của nền dân chủ Mỹ. Đây có lẽ là tác động toàn cầu quan trọng nhất, tương tự như sự thay đổi quyền lực sau các cuộc bầu cử ở Hungary, Brazil, Serbia hay Israel. … Đây không phải là ngày vui cho chủ nghĩa dân tộc cực hữu đang lan tràn trên toàn thế giới.“
Một cánh cửa sổ về chính trị đang mở ra, khi hiện nay Châu Âu có đủ mọi lý do để tự mình đề ra các sáng kiến trước thay đổi ở Washington. Từ quan điểm này tờ Protagon, một trang mạng ở Hy Lạp nhấn mạnh:
„Hỗ trợ ccho Ukraine, an ninh ở phía Đông Địa Trung Hải và bảo vệ các kết nối năng lượng là những lĩnh vực hợp tác cụ thể với Quốc hội mới. Ảnh hưởng của họ sẽ phụ thuộc vào những nhiệm vụ mà Quốc hội sẵn sàng đảm nhận và khả năng xây dựng quan hệ hợp tác ổn định với cả hai bên. Cuộc bầu cử Mỹ đã mở ra một cơ hội chính trị. Các nhà lãnh đạo châu Âu hiện được kêu gọi là nên nắm bắt cơ hội này – với các quyết định chung, tài trợ và cam kết sẽ kéo dài vượt qua chu kỳ bầu cử tiếp theo.“
Đừng nên đánh giá quá thấp về ảnh hưởng của Trump trong tương lai, đó là vấn đề mà Châu Âu phải luôn cảnh giác sau thất bại của Trump, Marco Vicenzino, một chuyên gia về an ninh, nêu lên lo ngại này trong tờ Expresso, nhật báo tại Bồ Đào Nha:
„Đa số Đảng Dân chủ mở ra cơ hội mới để cho châu Âu hợp tác chặt chẽ hơn với Quốc hội. Nhưng điều đó không tự nó loại bỏ được tinh thần bất trắc về phương cách mà Trump sẽ hòa giải các cam kết với các đồng minh, yêu cầu chính sách thương mại và ưu tiên đàm phán song phương như thế nào … Cuộc bầu cử vào thứ Ba đánh dấu sự khởi đầu của giai đoạn cuối cùng trong nhiệm kỳ tổng thống của Trump, vốn chịu nhiều hạn chế hơn. Khi tuyên bố sự nghịệp chính trị của Trump là kết thúc, đó sẽ là đánh giá thấp về quyền lực mà Trump vẫn đang nắm giữ.“
Nhìn về những kịch bản mới cho trí tuệ nhân tao có thể hình dung ra, La Stampa, nhật báo của Ý, nhận thấy những tác động này đối với các doanh nghiệp khổng lồ. Tờ báo này lo âu là:
„Ngay sau khi công bố kết quả bầu cử giữa kỳ, có một cách diễn giải đã lan truyền. Cụ thể là, cuộc bầu cử Mỹ cũng là một cuộc bỏ phiếu về trí tuệ nhân tạo. Về các trung tâm dữ liệu. Và về sức mạnh của các tập đoàn công nghệ trong việc quyết định chính sách công nghiệp của Mỹ. Thất bại của Đảng Cộng hòa, lại một lần nữa, những người nhận được hàng trăm triệu euro từ các tập đoàn công nghệ, mở ra những kịch bản mới cho sự phát triển của công nghệ này. Ít nhà máy khổng lồ hơn, nhiều quy định hơn, nhiều kiểm soát hơn.“
Hiện nay, có nhiều quy định hơn từ bên trong và cùng lúc lại có nhiều hỗn loạn đến từ bên ngoài, đó là tình trạng nguy cơ mà nhà kinh tế Vytenis Šimkus xét đến khi theo dõi các chỉ số hiện nay và ông kỳ vọng rằng sẽ có nhiều chính sách khác nhau trong lĩnh vực trí tệ nhân tạo. Trong nguyệt san san kinh tế IQ xuất bản tại Litauen, ông nhận định:
„Lĩnh vực công nghệ có thể được quản lý chặt chẽ hơn. Cho đến nay, trí tuệ nhân tạo đã phát triển phần lớn không bị điều tiết. Tuy nhiên, một Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát có khả năng sẽ hướng tới các quy định có ràng buộc. Những quy định này có thể làm chậm tình trạng tăng trưởng, nhưng đồng thời dành nhiều thuận lợi cho các nhà lãnh đạo thị trường và làm hạn chế cạnh tranh. Tổng thống Mỹ, do gặp bất lợi trong đa số Quốc hội trong chính sách trong nước, nên phạm vi bị giới hạn, thường tập trung nhiều hơn vào chính sách đối ngoại và ngày càng điều hành bằng sắc lệnh hành pháp. Điều này có thể khiến chính sách đối ngoại của Mỹ trở nên khó lường đoán hơn trong hai năm tới.“.
Quyền phủ quyết sẽ dẫn đến những cuộc đối đầu mới nghiêm trọng hơn trong tương lai, đó là nhận định của nhà hoạt động nhân quyền Anastasia Burakova. Trong một bài đăng trên Telegram được Echo, một trang mạng tại Nga, đăng lại. ông nhấn mạnh đến quyền phủ quyết trong tương lai của Trump như sau:
“ Ở Hoa Kỳ, hệ thống kiểm soát và cân bằng được cấu trúc rất khéo léo. Một trong số những điều này là tổng thống vẫn giữ được quyền phủ quyết. … Ngay cả khi có đa số ở cả hai viện, Đảng Dân chủ cũng không phải lúc nào cũng có thể thông qua luật của riêng họ – để vượt qua quyền phủ quyết của tổng thống, cần sự ủng hộ của hai phần ba các nhà lập pháp. Tôi dự đoán rằng trong hai năm tới chúng ta sẽ chứng kiến một cuộc đối đầu nghiêm trọng khi các quyết định của cả hai bên bị chặn lại, điều này sẽ ảnh hưởng đến cả viện trợ quân sự cho Ukraine và chính trị nội bộ cũng như chi tiêu quốc phòng của Mỹ.“
