Điểm báo Đức và châu Âu về cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ
Đỗ Kim Thêm tuyển dịch
Lời người dịch: Chính trường Mỹ đang từng bước đổi thay triệt để khi gió đã xoay chiều và làn sóng xanh đang dâng cao. Khác hẳn với những thăm dò và bình luận trước ngày bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày Thứ Ba, 3 tháng 11, kết qủa tính cho đến nay, dù chưa là chính thức và cuối cùng, đã cho thấy là Đảng Dân Chủ chiến thắng vô cùng ngoạn mục, vì không những giành lại quyền kiểm soát Thượng Viện, mà còn chiếm được đa số tại Hạ Viện. Với kết qủa này, trong hai năm còn lại của nhiệm kỳ thứ nhì, Tổng thống Donald Trump sẽ phải làm việc với một Quốc Hội do đảng Dân chủ lãnh đạo..Cuối cùng và quan trọng nhất, đa số người dân Mỹ đã lên tiếng nói phản đối trước Trump và chính quyền về các chi phí sinh hoạt, chính sách thuế quan, nhập cư, cuộc chiến với Iran và những bất mãn khác.
Trước tình thế mới nay, báo giới Đức và châu Âu đã lên tiếng bình luận về lý do khiến Đảng Cộng hòa thất bại và phương cách mà Tổng thống Trump sẽ phản ứng trước cán cân quyền lực mới. Các ý kiến dị biệt này của báo giới Đức và châu Âu sẽ được tuyển dịch và giới thiệu sau đây:
Tờ TAGESSPIEGEL từ Berlin viết:
„Tổng thống Mỹ Trump đã trải qua một thảm họa thực sự. Một ‚làn sóng xanh‘ – dựa trên màu sắc đảng của Đảng Dân chủ – đã lan tỏa ngay cả những pháo đài bảo thủ vững chắc của đảng Cộng hòa như Texas, South Carolina, Kansas và Iowa. Đối với Trump, người đã kêu gọi rõ là như chính mình có tên ngay trên lá phiếu, thử thách lớn lao lần đầu tiên kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng vào tháng 1 năm 2025 đã trở thành một trong những thất bại nặng nề nhất trong sự nghiệp chính trị của ông”
Tờ SÜDDEUTSCHE ZEITUNG đồng tình khi cho rằng:
„Donald Trump đang trải qua sự cự tuyệt mang tính áp đảo. Một quyền lực thực sự đang trở lại với Washington, nhưng vì muốn tưởng rằng mình là sẽ làm vua trong tương lai chắc chắn sẽ không có xu hướng cân bằng và khoan dung. Vì thế, sự kết thúc của một giai đoạn đầy thảm họa trong lịch sử Mỹ giờ đây đang dần xuất hiện, đó là sự kiện của Vua Donald Trump bị thu hẹp.“
Tờ FULDAER ZEITUNG nhấn mạnh rằng:
„Kết quả bầu cử cho thấy một điều chắc chắn: Trump vẫn chưa thể xóa bỏ quyền lực của nhân dân như ông mong muốn. Dân chủ là những gì thể hiện nhiều hơn trong kết quả bầu cử này, nó khó có thể tưởng tượng ra như một câu trả lời cho những nghi ngờ về nền dân chủ.“
Tờ NEUE OSNABRÜCKER ZEITUNG cho rằng:
„Chiến thắng của phe xanh là chiến thắng của nền dân chủ Mỹ. Trump sẽ không tự động chấm dứt toàn diện chủ nghĩa đơn phương độc đoán của mình – quyền phủ quyết và quyền hành pháp sâu rộng của tổng thống, đặc biệt trong lĩnh vực chính sách đối ngoại, vẫn còn tồn tại. Nhưng luật pháp, ngân sách và các thỏa thuận quốc tế cần được đàm phán một cách sâu rộng hơn. Giờ đây có cơ hội để trở lại một chính sách cân nhắc kỹ lưỡng, trách nhiệm giải trình và cam kết.“
Tờ DARMSTÄDTER ECHO nhận xét:
„Có thể dự đoán rằng những ‚cuộc bầu cử giữa kỳ‘ này có thể gây khó chịu cho Trump. Nhưng thảm họa này lại gây bất ngờ. Thông điệp rất rõ ràng: đa số người Mỹ rõ ràng thà gửi thông điệp đến Nhà Trắng yêu cầu Trump ra đi hôm nay còn hơn ngày mai.“
Tờ VOLKSSTIMME từ Magdeburg lo ngại rằng;
„Ngôi nhà MAGA do Trump tự dựng lên đã bị cuốn trôi trong các cuộc bầu cử giữa kỳ như một túp lều rơm trên tháp đồng cỏ. Vì tương lai của Hoa Kỳ, có một nỗi sợ sẽ bớt đi khi cho rằng Trump có thể cố gắng định hướng cho một nhiệm kỳ tổng thống thứ ba.“
Tờ RHEINISCHE POST từ Düsseldorf giải thích về sự thất bại của Trump trong cuộc bầu cử như sau:
„Những sai lầm nghiêm trọng của tổng thống là cuộc chiến chống Iran, nó làm tăng thêm lạm phát ở Mỹ, và chính sách thuế quan của ông, vốn thực sự được cho là sẽ làm nước Mỹ mạnh mẽ. Và chính sách nhập cư, vốn đã được chấp thuận hai năm trước, cũng đã hoàn toàn vượt quá giới hạn với hành động của cơ quan nhập cư ICE.“
Tờ NÜRNBERGER NACHRICHTEN tập trung vào chiến thắng của Đảng Dân chủ ở Texas khi bình luận rằng:
„Các hậu quả đối với cuộc bầu cử tổng thống năm 2028 có thể rất nghiêm trọng. Nếu không có phiếu của cử tri đoàn từ Texas, Đảng Cộng hòa sẽ không thể giữ Nhà Trắng. Người giàu nhất thế giới, người đã chuyển nơi cư trú đến bang thuế thấp, biết điều này. Elon Musk đã bơm gần 500 triệu đô la vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ để giúp cho các bạn ở Texas và Trump. Số tiền đó không đủ để ngăn chặn cuộc nổi dậy tại các phòng phiếu”.
Nhìn về tương lai, tờ FRANKFURTER RUNDSCHAU lo âu khi cho rằng:
„Trong các cuộc bầu cử giữa kỳ, các cử tri không chỉ bác bỏ các chính sách quốc gia nhuộm màu dân tuý của Tổng thống Mỹ Donald Trump và đảng Cộng hòa. Họ còn ủy nhiệm cho Đảng Dân chủ, với một chiến thắng lịch sử, trong việc xây dựng các chính sách hướng tới tương lai cho một đất nước đầy chia rẽ.”
Từ Berlin tờ CICERO gởi đi một lời cảnh báo nghiêm trọng khác hẳn:
„Từ chiến thắng này, Đảng Dân chủ không nên rút ra kết luận sai lầm bởi vì một lá phiếu chống lại Trump chưa phải là lá phiếu cho toàn bộ chương trình của Đảng Dân chủ. Bất kỳ ai đã thấy vì giá thực phẩm cao hoặc thất vọng với tổng thống không nhất thiết là phải đồng ý với mọi quan điểm của Đảng Dân chủ về các chính sách nhập cư, xã hội hay chi tiêu chính phủ.“
Tờ RHEINPFALZ từ Ludwigshafen nhấn mạnh:
“Chiến thắng rõ ràng một cách bất ngờ của Đảng Dân chủ là tin vui cho tất cả những ai kiên quyết từ chối bị lây nhiễm bởi sự tê liệt của các nhà tiên tri tai họa – ở Mỹ cũng như ở khắp nơi. Dân chủ đang sống, dân chủ là phòng thủ.“
Báo BADISCHE ZEITUNG từ Freiburg bổ sung một nhận định khác:
„Người Mỹ đã trao cho Trump một hoá đơn thanh toán. Diễn biến và kết quả của cuộc bầu cử mang lại hy vọng. Việc triển khai Lực lượng Vệ binh Quốc gia đáng sợ đã không thành hiện thực. Kết quả rõ ràng đến mức khó có thể thách thức chúng. Sự phẫn nộ với các chính sách của Trump là rõ ràng. Nhưng tất cả những điều này chỉ là cơ hội cho một khởi đầu mới. Còn trong Đảng Dân chủ, nhiều thành viên mới của Quốc hội phải nhanh chóng đoàn kết và mang lại kết quả có thể cảm nhận được trên hết là từ trong túi tiền của người dân. Và ngay cả khi thành công, họ vẫn cần có những cải cách sâu rộng hơn nữa. Đây là cách duy nhất để Mỹ có thể lấy lại niềm tin quốc tế đã bị đánh mất“
Tờ FRANKFURTER ALLGEMEINE ZEITUNG nhận định rằng:
„Kết quả của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ sẽ làm hài lòng nhiều người ở Đức về mặt thế giới quan. Nhưng thực tế là chính phủ Đức sẽ tiếp tục còn phải đối mặt với Trump. Chủ yếu là tổng thống quyết định hướng đi của chính sách đối ngoại Mỹ, không phải Quốc hội. Từ tháng Giêng trở đi, Đảng Dân chủ sẽ có một vài công cụ để cố gắng kiềm chế các hành động độc đoán của Trump trên trường quốc tế, vốn đã gây ra rất nhiều thiệt hại cho nước Mỹ: chủ yếu là ngân sách, và quốc hội cũng chịu trách nhiệm về thương mại về nguyên tắc. Nhưng Trump vẫn là tổng tư lệnh quân đội, ông kiểm soát hành pháp,“
Báo REUTLINGER GENERAL-ANZEIGER không kỳ vọng là Trump sẽ thoái bước trong các vấn đề chính trị quốc tế:
„Sự xích lại gần mới nhất với Nga, chiến lược chưa minh bạch ở Trung Đông hay những rắc rối trong chính trị các nước Nam Mỹ, tất cả những điều này có thể gây ra thêm hỗn loạn trên thế giới và đưa tổng thống Mỹ vào tâm điểm mà ông khao khát. Đúng với phương châm: Nếu Trump không còn nhận được đủ sự quan tâm trong nước, ông sẽ đơn giản là đi theo đuổi ở nước ngoài.“
Tờ TAZ cũng có quan điểm tương tự khi nhận định rằng:
„Bất kỳ tổng thống nào khác sẽ trở thành con vịt què yếu nhất với kết quả như vậy, sẽ ẩn mình trong Nhà Trắng và quan sát đảng của mình đang chiến đấu cho ứng cử viên kế nhiệm. Nhưng điều đó thật khó để Trump tưởng tượng – dù sao đi nữa, ông sẽ không tự nguyện rời khỏi ánh đèn sân khấu. Cơn ác mộng của nhiệm kỳ tổng thống Trump vẫn chưa kết thúc. Trong chính sách đối ngoại, nhiều người có thể cảm nhận được sự tức giận của tổng thống này, từ Havana đến Kiev, mà Quốc hội không thể làm gì nhiều.“
Nhìn chung, báo giới tại châu Âu cũng xem kết qủa bầu cừ như một cơn sóng thần của nền dân chủ đang dâng cao. Nhật báo Hà Lan NRC bình luận rằng đây là một thất bại chưa từng có của Đảng Cộng hòa:
„Những thất bại mà Đảng Cộng hòa phải chịu vào thứ Ba không thể chỉ giải thích bằng tỷ lệ đi bầu thấp của những người ủng hộ trung thành của họ. Đảng Dân chủ không chỉ huy động lại những cử tri đã bỏ phiếu cho họ hai năm trước, họ còn giành được cử tri mới trong số những cử tri lần đầu, những cử tri bất mãn đã chuyển sang ủng hộ Trump lần trước, và chắc chắn là những cử tri đã từng bỏ phiếu cho Trump trong lần trước đó. Có thể thậm chí không quan trọng là việc ông chọn đảng viên Cộng hòa nào dựa trên lòng trung thành: tất cả đều đã thất bại.“
Tờ THE SPECTATOR tại Anh nhận xét rằng một quốc gia đã đoàn kết để chống lại tổng thống, Đó là kết qủa của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, nó không những phản ảnh việc thất bại đối với Trump mà còn là một sự phản kháng nghiêm trọng đối với các chính sách của Trump đề ra.:
„Khi Trump rời Nhà Trắng, có lẽ ông sẽ là vị tổng thống bị ghét nhất trong lịch sử nước Mỹ. Các mức thuế quan tàn phá của ông đã làm tăng lạm phát. Chi tiêu lãng phí của chính phủ và cắt giảm thuế của ông là nguyên nhân dẫn đến một phần tư khoản nợ quốc gia 40 nghìn tỷ đô la. Chính phủ của ông đã trở thành biểu hiện của việc lạm dụng quyền lực. Sự trung thành với Putin của ông đã gây nguy hiểm không chỉ cho Ukraine mà còn cả khối NATO. Và với cuộc chiến ở Trung Đông, điều đi ngược lại nguyên tắc nước Mỹ trên hết, ông đã kéo Mỹ vào một cuộc xung đột chính sách đối ngoại mới.“
Tờ OVINKY (CZ) tại Tiệp nhận xét rằng Đảng Cộng hòa cũng tự kéo họ xuống cùng lúc cũng là vấn đề. Tổng thống Mỹ tự trách mình vì thất bại của Đảng Cộng hòa tại Quốc hội:
„Trump đã mất đi sự thông minh của những người có tầm nhìn, người sẽ định hình chính trị theo cách khác biệt và gần gũi hơn với người dân. … Năm rưỡi qua đã cho thấy ông không thành công trong việc làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại, mà thay vào đó làm suy yếu quyền lực của mình. … Trong cuộc bầu cử và có thể cả các cuộc bầu cử tiếp theo, Đảng Cộng hòa sẽ phải củng cố và tìm một hướng đi mới. Trump đang kéo họ đi xuống cùng với mình, và bám theo ông ta, điều này có thể dẫn đến cái chết. Do đó, nhiều người có thể quay lưng lại với tổng thống Mỹ trong hai năm tới.“
Tờ SILO ở Sloweni tin rằng phong trào MAGA đang chịu áp lực nặng nề vì khẩu hiệu „Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại“ có thể sớm trở thành quá khứ,:
„Giờ đây có nguy cơ cho rằng ‚Cộng hòa chỉ mang còn mang trên danh nghĩa‘, như ông đã mạ lỵ những người bảo thủ truyền thống, họ sẽ quay lưng lại với ông. Đồng thời, phong trào MAGA có thể mất đi sự ủng hộ trong dân chúng. Vì trong số những người ủng hộ cho là Trump ngày càng mất đi cái vẻ bêb ngoài là không thể sai lầm, cuối cùng, toàn bộ phong trào MAGA đang bị đe dọa.“
Tờ LA REPUBLICA tại Ý đã tự hỏi sau khi bầu cử thất bại, Trump sẽ phản ứng thế nào: có thỏa hiệp nào hay không:
„‚Tôi hoàn toàn sẵn sàng chấp nhận kết quả. Tôi sẽ hợp tác với Đảng Dân chủ, có lẽ chúng ta sẽ tìm ra cách. Đây là những gì mà Donald Trump nói với tờ New York Times sau thất bại rõ ràng trong cuộc bầu cử giữa kỳ. Liệu ông có giữ lời hứa và tránh để Hoa Kỳ phải chịu thêm một cú sốc như vụ tấn công Điện Capitol ngày 6 tháng 1 hay không, đó là vấn đề vẫn còn phải chờ xem – cũng như câu hỏi về những thỏa hiệp mà ông sẵn sàng thực hiện. Điều này bao gồm cả Iran, nơi nước này có thể tiếp tục bị cám dỗ mạnh mẽ sử dụng lực lượng quân sự để đánh lạc hướng đất nước và thế giới.“
Một vấn đề quan trọng mà tờ FRANCE INTER tại Pháp đặt ra là các mối quan hệ quyền lực trong toàn cầu đang thay đổi, đây có thể là khởi đầu của một trật tự thế giới mới:
„Trump sẽ tiếp tục đạt được mục đích, nhưng giờ đây quyền lực của các thể chế sẽ cố gắng đề đưởi lịp khi tái áp đặt nguyên tắc phân quyền, vốn đã bị không áp dụng hoàn toàn trong hai năm qua … Quốc hội có thể điều tra sự tham nhũng trong nhóm của Trump, cũng như các hành vi lạm dụng dưới thời Pete Hegseth, chiến đấu cho từng đồng tiền đổ vào một cuộc chiến không hồi kết không có mục tiêu rõ ràng ở Iran, và ngăn cản việc ông ta xích lại gần hơn với Nga. … Dù là thất bại một phần hay toàn diện, Trump đã thất bại trong nỗ lực áp đặt trật tự đế quốc Mỹ lên thế giới. Các đồng minh và đối thủ của Mỹ sẽ nhìn thấy điều này và cảm thấy mạnh dạn hơn, như Canada đã làm để thay đổi cán cân quyền lực.“
