Đỗ Kim Thêm tuyển dịch
Cuộc gặp của Tổng thống Ukraine Zelenskyj với ứng cử viên tổng thống đảng Cộng hòa Mỹ Trump tại New York, ảnh: dpa / AP / Julia Demaree Nikhinson.
Khả năng chiến đấu của Ukraine cũng như thiện chí giúp đỡ của phương Tây sẽ phụ thuộc vào kết quả của cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ vào tháng 11. Ý thức được tầm quan trọng này, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyj đã dành trọn ba ngày trong chuyến Mỹ du để quảng bá cho „kế hoạch cho chiến thắng“ mà trong đó ông dự kiến buộc Nga phải nhượng bộ bằng cách sử dụng viện trợ quân sự khổng lồ của phương Tây. Ông đã thảo luận với Tổng thống Biden và ứng cử viên tổng thống đảng Cộng hòa Trump ở New York. Báo chí châu Âu có những nhận định khác nhau về triển vọng quân viện của Hoa Kỳ sau bầu cử và tính khả thi của kế hoạch của Zelenskyj. Sau đây là phần tuyển dịch các bình luận chính.
***
Báo Ba Lan Rzeczpospolita mô tả khá bi quan về cuộc họp mặt của Zelensky với ứng cử viên tổng thống đảng Cộng hòa Trump ở New York:
“Thoạt nhìn thì việc trao đổi những câu nói vui vẻ như vậy thật đáng ngạc nhiên. Tuần này, Trump gọi ông Zelensky là „thương nhân“, người đang bòn rút hàng tỷ đô la từ người nộp thuế Mỹ một cách có hiệu quả. Ông cũng nhắc lại rằng một khi thắng cử, ông sẽ mang lại hòa bình giữa Nga và Ukraine, ngầm với cái giá mà Ukraine phải trả bằng những việc nhượng bộ trên diện rộng của Kiev. Đúng là Trump đang khai thác tâm lý theo chủ trương biệt lập của cử tri Mỹ, nhưng thực tế ông sẽ làm gì với Ukraine nếu thắng? Không ai biết cả”
Tờ báo Politiken của Đan Mạch nhận xét:
“Trump đã gọi Zelensky là doanh nhân giỏi nhất thế giới vì được cho là mỗi lần từ Mỹ trở về nhà ông mang theo 100 tỷ đô la. Thực ra, tổng số tiền viện trợ Mỹ đã lên tới 56 tỷ đô la từ khi cuộc xâm lược bắt đầu. Đóng góp thêm của Trump là ông đặt câu hỏi về cơ hội chiến thắng của Ukraine. Vì vậy, Zelenskyj không nên nghi ngờ gì về những gì đang bị đe dọa đối với ông và đất nước Ukraine đang bị bom đạn tàn phá trong cuộc bầu cử tổng thống,”
Neue Zürcher Zeitung từ Thụy Sĩ kết luận là vấn đề cơ bản của chiến lược phương Tây đã trở nên rõ ràng:
“Zelenskyj chắc chắn là có lý. Vladimir Putin, bạo chúa ở Moscow, chỉ hiểu ngôn ngữ của việc cứng rắn. Chỉ có một Ukraine mạnh mẽ mới có thể ngăn cản được ông ta chinh phục, chỉ có một phương Tây kiên quyết mới có thể đập tan giấc mơ về một đế chế Nga mới. Do đó, con đường nhanh nhất dẫn đến hòa bình là thông qua việc trang bị vũ khí cho Ukraine – không phải với mục đích để cho người Ukraine sử dụng vật liệu này để chiếm lại tất cả các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng, mà với mục đích làm cho điện Kremlin nhận thức được sự vô ích của các cuộc tấn công tiếp theo. Chỉ khi đó, Putin mới sẵn sàng đàm phán. Mặc dù những cân nhắc này cuối cùng là tầm thường nhưng chúng thường bị bỏ qua ở phương Tây. Thủ tướng Đức Olaf Scholz nói thật là vô nghĩa về sự cần thiết của các cuộc hòa đàm trước mắt và do đó đang thử nghiệm một khẩu hiệu cho chiến dịch tranh cử, mặc dù ông ấy nên biết rõ rằng không thể thuyết phục Putin đạt được hòa bình thực sự bằng lời lẽ diụ dàng tốt đẹp,”
Nhà báo Timothy Garton Ash cảnh báo trên nhật báo Tây Ban Nha El País rằng cơ hội này là cuối cùng cho Ukraine vì thời gian không còn nhiều:
“Ngay cả khi Mỹ và các đồng minh của Mỹ làm mọi thứ được yêu cầu, liệu điều đó có đủ hiệu quả để các tướng lĩnh của Putin nói với ông ấy rằng ông ấy đang thua không? …
Có lẽ đây là cơ hội cuối cùng để Ukraine đạt được điều gì đó giống như một chiến thắng. …
Nếu không, Kyiv có thể sẽ phải kêu gọi chấm dứt chiến sự vào năm tới và đàm phán từ thế yếu. Đó sẽ không phải là hòa bình mà là sự tạm dừng trước một cuộc chiến mới. Ở Ukraine sẽ có sự tuyệt vọng, ở điện Kremlin hân hoan và khinh miệt không thể ngăn cản đối với sự yếu kém của phương Tây và ở các nơi khác trên thế giới.”
Jutarnji list, một nhật báo tại Kroatien, nhận định là: ‚Kế hoạch cho chiến thắng‘ của Tổng thống Zelensky giống như một danh sách liệt kê các mong muốn hơn là một khái niệm về tương lai, nó trái ngược với thực tế khắc nghiệt.
“Tổng thống Ukraine hành động theo mong muốn chứ không phải theo thực tế. Mùa thu này sẽ định đoạt cho chặng đường tiếp theo của cuộc chiến, đó là một trong những câu nói hiếm hoi của ông rất phù hợp với thực tế. Ông đã chỉ trích phương Tây khá gay gắt vì không giao phi cơ F-16. Khi có phi cơ, họ không thay đổi được tình hình trên chiến trường. …
Bất chấp tất cả, Zelensky đang trình bày ‚kế hoạch cho chiến thắng‘ của mình tại Mỹ – một kế hoạch có cái tên siêu thực mà các cường quốc như Trung Quốc không ủng hộ. Theo Bloomberg, kế hoạch này đang được hiểu là một “danh sách về các mong muốn” ở phương Tây.”
Theo gazeta.ua, trang báo mạng tại Ukraine, nhận xét, không có hòa bình thực sự nếu không có sự sụp đổ của Nga, một giải pháp hòa bình khả thi không thể đạt được thông qua tư duy chính trị mơ tưởng của giới lãnh đạo Ukraine và các đồng minh phương Tây:
“Tất nhiên, vào mùa thu hoặc vào một thời điểm nào đó, người ta có thể ký một cái gì đó được gọi là hòa ước hoặc hưu chiến. Thậm chí, người ta có thể mơ đến một cuộc bầu cử ở Ukraine vào mùa xuân năm 2025, như một số đối tác của chúng ta ở phương Tây hiện nay đang làm. …
Nhưng mọi ý tưởng như vậy phải được thực hiện không phải trong tưởng tượng mà trong thực tế. Nếu nước Nga không sụp đổ vào mùa thu này hoặc mùa xuân tới, thì sẽ không có hòa bình hay bầu cử. Bất kể điều gì được ký kết hoặc quyết định ở cấp cao nhất.”
Putin mất quyền lực là điều kiện. Carl Bildt, cựu thủ tướng và nhà ngoại giao Thụy Điển, mô tả hai điều kiện quan trọng trên Delfi, một trang báo mạng ở Litauen:
“Đầu tiên, Putin phải mất quyền lực. Ông ta duy trì sự bóp nghẹt cả điện Kremlin và xã hội Nga bằng nắm đấm sắt và chắc chắn ít nghĩ đến việc từ bỏ tham vọng đế quốc của mình và mở đường cho hòa bình thực sự.
Thứ hai: Tương lai của Ukraine phải được đảm bảo thông qua tư cách thành viên rõ ràng trong Liên Âu và các thỏa thuận an ninh đáng tin cậy với phương Tây. …
Một nền hòa bình như vậy sẽ có lợi không chỉ cho Ukraine mà còn cho cả Nga. Chỉ bằng cách giải phóng mình khỏi các dự án mang tính hủy diệt của chủ nghĩa đế quốc, Moscow mới có thể trở thành một quốc gia bình thường, thịnh vượng của thế kỷ 21.”
Đối với hvg, tuẩn báo xuất bản tại Hung, có vẻ như Ukraine đã sẵn sàng từ bỏ lãnh thổ, nhưng điều đó có lẽ là chưa đủ đối với Nga. Việc chuyển nhượng lãnh thổ không bị loại trừ
“Đáng chú ý là không có thông tin rò rỉ nào về ‚kế hoạch cho chiến thắng‘ của Zelensky cho thấy là Tổng thống Ukraine khẳng định rằng chỉ có thể có hòa bình nếu Moscow rút khỏi tất cả các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng và bồi thường cho sự tàn phá.
Điều này cho thấy giới lãnh đạo Ukraine có thể sẵn sàng từ bỏ một số khu vực – tạm thời – để đổi lấy sự đảm bảo an ninh của phương Tây. Tuy nhiên, những đảm bảo an ninh thực sự mà Ukraine yêu cầu là không thể chấp nhận được đối với điện Kremlin. Putin được cho là đã nhấn mạnh rằng Ukraine phải cam kết trung lập vĩnh viễn.”
Kiev làm rõ ai nợ ai. Trong một bài đăng trên Telegram do Echo, trang báo mạng tại Nga, trích lại, nhà khoa học chính trị Vladimir Pastukhov giải thích cuộc phỏng vấn của Zelenskyj cho tờ New Yorker vào đêm trước chuyến thăm Washington của ông:
“Điều đáng chú ý là sự thay đổi giọng điệu trong giao tiếp với phương Tây. Giọng điệu buộc tội, đòi hỏi cuối cùng đã chiếm ưu thế. … Ukraina không nợ ai bất cứ thứ gì, nhưng ngưởi ta nợ Ukraine thứ gì đó. Ukraine chiến đấu vì phương Tây và thay cho phương Tây. …
Vấn đề đặt ra là ai sẽ trả tiền để kết thúc chiến tranh. Ukraine không có kế hoạch thanh toán bằng lãnh thổ của mình. Phương Tây phải trả giá bằng vũ khí và tiền bạc của mình. Ukraine vẫn mong muốn gia nhập khối NATO càng sớm càng tốt và nhận được vũ khí cần thiết để giành chiến thắng”.
Cựu Bộ trưởng Ngoại giao Romania Teodor Baconschi cảnh báo trên Libertatea, nhật báo tại Rumänien, về lệnh ngừng bắn với biên giới bị thay đổi do chiến tranh:
“Điều này sẽ gây nguy hiểm cho an ninh của Liên Âu trong trung và dài hạn, vì Putin sẽ duy trì quân đội của mình ở biên giới gần phương Tây hơn nhiều, Ukraine sẽ vẫn dễ bị tổn thương về mặt địa lý, và các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ sẽ thậm chí còn bị tuyên truyền của điện Kremlin thâm nhập sâu hơn”. .
Các đảng ‚đề cao chủ quyền‘ và những người theo chủ thuyết hoài nghi châu Âu sẽ giành được sức mạnh trong cuộc bầu cử và các quốc gia theo chủ nghĩa xét lại ở các nơi khác trên thế giới sẽ thấy mình được khuyến khích bởi nền chính trị của sự việc đã rồi để chinh phục bất kỳ lãnh thổ nước ngoài nào. … Khả năng kiểm soát trật tự quốc tế của Hoa Kỳ sẽ suy giảm đáng kể và có thể không thể đảo ngược được.”
Nhà báo Rimvydas Valatka của Delfi, trang báo mạng ở Litauen, đã chỉ trích về các tín hiệu tới khối NATO:
“Ukraine vẫn đang yêu cầu Mỹ cho phép nước này sử dụng tên lửa của phương Tây để tấn công các căn cứ quân sự của Nga ở Nga. Tuy nhiên, Mỹ sẽ không cho phép điều này. Đáng xấu hổ là họ đang yêu cầu Ukraine tiến hành chiến tranh chống lại Nga trong tình thế bị trói tay. Các cuộc tấn công gần đây của Ukraine vào kho đạn dược của Nga cũng là tín hiệu gửi tới khối NATO rằng, Ukraine sẽ sớm không còn phụ thuộc vào tên lửa phương Tây mà sẽ tự phát triển và chế tạo vũ khí cho riêng mình”.
