Đỗ Kim Thêm
Wladimir Putin trong chuyến Hoa du tháng Năm 2026 © picture alliance / zumapress / Alexander Kazakov
Vladimir Putin vẫn đang nắm giữ vị trí trung tâm quyền lực tại Điện Kremlin. Tuy nhiên, dưới cái bóng của ông, một thế hệ chính trị gia trẻ đang dần xuất hiện trên chính trường Nga. “Những con hổ trẻ” trong giới quan chức và kỹ trị này là ai? Họ có âm thầm nuôi tham vọng quyền lực hay không? Và xu hướng này sẽ mang lại ý nghĩa gì cho tương lai nước Nga? Giới hoạch định chính sách phương Tây kỳ vọng điều gì từ sự chuyển biến này?
Cuộc bầu cử quốc hội Nga dự kiến diễn ra vào tháng 9/2026. Nhìn chung, các chuyên gia về nội chính Nga không kỳ vọng sẽ có thay đổi mang tính đột phá trong cơ cấu quyền lực quốc gia. Thực tế cho thấy Tổng thống Vladimir Putin, nay đã 73 tuổi và đã cầm quyền 26 năm, đang đối mặt với sự suy giảm nhất định trong mức độ ủng hộ của công chúng. Bản thân ông từ lâu cũng hiểu rằng vấn đề người kế nhiệm là điều không thể tránh khỏi và cần được chuẩn bị.
Những “con hổ trẻ”
Theo các chuyên gia về nội tình Nga, hiện có hơn một chục nhân vật được xem là có khả năng kế nhiệm Putin trong tương lai. Họ được gọi là “những con hổ trẻ”, đa phần là nam giới, trẻ tuổi, năng động, có tham vọng chính trị rõ rệt, nhưng vẫn chưa đủ sức mạnh hoặc thời cơ để bứt phá. Họ xuất thân từ nhiều hoàn cảnh khác nhau, song phần lớn đều có trình độ chuyên môn cao. Họ gặp nhau trên chính trường một cách tình cờ và đang âm thầm xây dựng các mạng lưới liên kết. Điểm chung của họ là không gắn bó với một hệ tư tưởng cụ thể và cũng không quan tâm đặc biết đến bất kỳ giá trị chính trị chủ yếu nào.
Dù nhận thức được nguy cơ tiềm ẩn, Putin vẫn chủ động trọng dụng thế hệ trẻ này như một đối trọng với tầng lớp tinh hoa cũ – bao gồm các nhà tài phiệt, giới tướng lĩnh quân đội và lực lượng an ninh. Tuy nhiên, cũng giống như trong một gia đình, khi người con được nuôi dưỡng và nâng đỡ vẫn có thể rời bỏ hoặc chống lại cha mình, thì những nhân vật được Putin đề bạt hôm nay có thể trở thành đối thủ của ông trong tương lai.
Trái với kỳ vọng của phương Tây, điều quan trọng cần nhìn nhận là những người có khả năng kế nhiệm Putin không phải là các nhân vật tiên phong cho phong trào dân chủ hóa ở Nga,. Xuất phát từ nền văn hóa chính trị đặc thù của Nga, thế hệ lãnh đạo mới này khó có thể mang đến một sự chuyển đổi triệt để cho xã hội. Nhìn chung, Putin vẫn ưu tiên bổ nhiệm những người trung thành và đang đặt nền móng cho một cuộc đối đầu lâu dài với phương Tây.
Các ứng viên tiềm năng
Alexei Djumin
Ứng viên đáng chú ý nhất là Alexei Djumin, một trong những nhân vật thân tín lâu năm của Putin và thường được xem là người có triển vọng nhất kế nhiệm. Djumin là kỹ sư, được đào tạo tại một trường cao đẳng quân sự và từng phục vụ trong cơ quan an ninh tổng thống, nơi ông gây dựng được sự tin tưởng của Putin.
Tháng 2/2016, ở tuổi 43, ông được bổ nhiệm làm thống đốc lâm thời tỉnh Tula – trung tâm công nghiệp vũ khí quan trọng, cách Moscow không xa. Hiện nay, ở tuổi 53, Djumin là cố vấn của Putin về các vấn đề vũ khí và giữ chức Chủ tịch Hội đồng Nhà nước (Gossovet). Ông được đánh giá là điềm tĩnh, kín đáo nhưng theo đuổi chính sách đàn áp cứng rắn tại Tula.
Anton Alikhanov
Nhân vật nổi bật tiếp theo là Anton Alikhanov, sinh năm 1986. Ông từng làm việc tại Bộ Tư pháp và Bộ Công Thương trước khi trở thành thống đốc Kaliningrad năm 2016, ở tuổi 30, vị thống đốc trẻ nhất trong lịch sử Nga. Từ năm 2024, Alikhanov giữ chức Bộ trưởng Kinh tế và Thương mại.
Hai năm sau khi chiến tranh Ukraine bùng nổ, ông phát biểu: “Không thể giữ thái độ trung lập nữa, hoặc ủng hộ đất nước và nhân dân, hoặc chống lại.”
Phát biểu này cho thấy ông thuộc nhóm chính trị gia trẻ ủng hộ mạnh mẽ đường lối đối đầu của Điện Kremlin.
Mikhail Degtyarev
Một cái tên khác thường được nhắc đến là Mikhail Degtyarev. Năm 2020, ông được bổ nhiệm làm thống đốc vùng Khabarovsk, thay thế cho Sergei Furgal, động thái này dẫn đến nhiều cuộc biểu tình kéo dài trong nhiều tháng.
Hiện nay, Degtyarev là Bộ trưởng Thể thao và Chủ tịch Ủy ban Olympic Quốc gia. Quỹ Chống Tham nhũng (FBK) từng cáo buộc ông nhận một mảnh đất trị giá khoảng 2,5 triệu euro sau khi tham gia tranh cử chức vụ thị trưởng Moscow năm 2013 với vai trò bị cho là “ứng viên đối lập giả hiệu”.
Các kịch bản khi Putin ra đi
Nếu Putin qua đời trong nhiệm kỳ, Hiến pháp Nga quy định Thủ tướng Mikhail Mishustin sẽ tạm thời tiếp quản quyền lực tổng thống. Mishustin, 60 tuổi, là một nhà kỹ trị trung thành, nổi tiếng làm việc hiệu quả. Tuy nhiên, giới phân tích không rõ ông sẽ theo đuổi đường lối nào nếu trở thành tổng thống. Nhiều dự đoán cho rằng ông có thể bị thách thức bởi các “con hổ trẻ” trong bối cảnh quyền lực biến động.
Nếu giới tinh hoa Nga bị phân mảnh, một kịch bản tương tự những năm 1990 có thể tái diễn: đấu đá nội bộ giữa các nhà tài phiệt và cơ quan mật vụ. Tuy nhiên, hiện tại, hệ thống quyền lực do Putin xây dựng chưa cho thấy dấu hiệu suy yếu rõ rệt.
Di sản của Putin
Không chỉ tiến trình kế nhiệm Putin chứa đựng nhiều bất trắc, mà tương lai của thế hệ chính trị mới tại Nga cũng gây ra không ít lo ngại. Các nhóm bảo thủ cấp tiến, chủ nghĩa dân tộc cực đoan, phong trào đầu trọc và xu hướng tân phát xít đang dần hình thành một nền tảng đặc thù trong hệ thống quyền lực mà Putin xây dựng.
Một số dự đoán cho rằng Quân đội Thanh niên (Junarmija) sẽ đóng vai trò trung tâm trong bối cảnh chính trị mới này. Thành lập năm 2016 dưới sự bảo trợ của Bộ Quốc phòng Nga, Junarmija hiện có hơn hai triệu thành viên từ 8 đến 18 tuổi. Tổ chức này đào tạo trẻ em sử dụng vũ khí, chuẩn bị cho khả năng xung đột với phương Tây và truyền bá hệ tư tưởng đề cao “giá trị truyền thống” cùng hình ảnh phương Tây thù địch.
Junarmija cũng thúc đẩy mô hình xã hội gia trưởng: nam giới tập trung vào huấn luyện quân sự, còn nữ giới được định hướng mạnh mẽ vào vai trò làm mẹ, phản ánh mục tiêu giải quyết khủng hoảng dân số. Ngoài việc truyền bá tinh thần yêu nước, tổ chức này còn bảo đảm nguồn nhân lực cho quân đội, kể cả cho các cuộc chiến trong tương lai. Hiện nay các số liệu chính thức về dân số và thương vong của Nga tại Ukraine đều không thể tiếp cận công khai.
Kết luận
Di sản mà Vladimir Putin để lại cho nước Nga không chỉ là một hệ thống quyền lực tập trung và khó thay thế, mà còn là một thế hệ chính trị gia trẻ được nuôi dưỡng trong môi trường đối đầu, kiểm soát và quân sự hóa. Dù ai kế nhiệm Putin đi nữa, thì nước Nga vẫn phải tiếp tục vận hành trong quỹ đạo mà Putin đã định hình: ưu tiên ổn định quyền lực hơn là cải cách thể chế, thu tóm sức mạnh hơn đối thoại dân chủ và lòng trung thành hơn tinh thần đa nguyên. Trong bối cảnh đó, tương lai chính trị Nga sẽ phụ thuộc không chỉ vào cá nhân người kế nhiệm, mà còn vào phương cách mà các “con hổ trẻ”, giới tinh hoa và xã hội Nga sẽ phài phản ứng thế nào trước những thách thức trong và ngoài nước đang ngày càng lớn dần.
KIM THEM DO 